یکشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۷
|
|

بیانیه کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران به مناسبت 14 مرداد مقارن با روز «حقوق بشر اسلامی وکرامت انسانی»

  «وهو ارحم الراحمین»

بیانیه کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران به مناسبت 14 مرداد مقارن با روز «حقوق بشر اسلامی وکرامت انسانی»

1- قریب به سه دهه قبل، کشورهای اسلامی در تاریخ 5  اوت سال 1990 برابر با 14 مرداد سال 1369 بعد از یک دهه فعالیت کارشناسی در چارچوب سازمان همکاری اسلامی، اعلامیه ‌ای را با عنوان «حقوق بشر در اسلام» تدوین و تصویب کردند تا هم نگرش مشترک خود در موضوع حقوق انسان را مبتنی بر اندیشه اسلامی بیان کنند و هم نشان دهند که دغدغه ‌های جدی در مقابل نگرش دیگر فرهنگ ‌ها به حقوق انسان وتعالی او دارند. اقدام یاد شده از یک ‌سو نوعی «حرکت واکنشی» به تلاش ‌ ‌های برخی کشورها بود که پس از تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر در سال 1948 میلادی طی سال ‌ها به شکل ‌های مختلف اصرار داشتند تا تفسیر خود از انسان وحقوق وتکالیف او مبتنی بر اندیشه لیبرال را با عنوان نگرش جهان ‌شمول به همه جهانیان تحمیل نمایند و از سوی دیگر نوعی «کنش ‌گری ایجابی» بود تا جهانیان دریابند که دولت ‌های معتقد به فرهنگ اسلامی چه نگرشی به حقوق انسانی دارند و هم مردم کشورهای اسلامی بتوانند بر اساس اعلامیه یاد شده مطالبه ‌گری جدی ‌تری از حاکمان خود به عمل آورند و مراکز قدرت پاسخ ‌دهی در مورد عملکردهای خود را ارتقاء بخشند.

2- سال ‌ها بعد از تصویب اعلامیه حقوق بشر در اسلام ، برابر پیشنهاد ایران در سال 2008 میلادی (برابر با سال 1387 شمسی)  قرار شد تا سال ‌روز تصویب اعلامیه یاد شده در سازمان همکاری اسلامی با عنوان روز «حقوق بشر اسلامی وکرامت انسانی» در تقویم ملی همه کشورهای اسلامی درج شود. متعاقب تصویب پیشنهاد یاد شده، مناسبت مزبور در تقویم ایران گنجانده شد و از آن زمان تا کنون هر ساله به این مناسبت برنامه ‌های علمی یا ترویجی در کشورمان اجرا می ‌شود؛ اما آیا ظرفیت ‌های این مناسبت فقط همین بوده یا باید کارهای مهم ‌تری نه فقط در ایران بلکه در همه کشورهای اسلامی، انجام می ‌شد؟

3- بدیهی است انتظار ملت ‌های مسلمان از حکومت ‌های اسلامی همواره این بوده و می ‌باشد که وضعیت رعایت حقوق انسانی را ارتقاء بخشند و اجازه دهند تا «شاخص ‌های مردم سالاری» در کشورهای اسلامی رشد مناسبی پیدا کند. انتظار جامعه جهانی نیز این بوده که همانند نظام ‌های منطقه ‌ای حقوق بشر؛ از جمله نظام اروپایی حقوق بشر، نظام مشترک کشورهای آمریکایی در زمینه حقوق بشر و نظام آفریقایی حقوق بشر و حتی نظام تازه شکل گرفته کشورهای آسیای جنوب شرقی در زمینه حقوق بشر، اقدامات متعددی از سوی کشورهای اسلامی انجام شود؛ مانند اینکه متفکران اسلامی آثار متعددی در شرح اعلامیه اسلامی حقوق بشر و تطبیق فنی آن با دیگر اسناد جهانی یا منطقه ‌ای حقوق بشر تدوین و منتشر نمایند، در چارچوب خود سازمان همکاری اسلامی  اسناد جدیدی در تکمیل اعلامیه مذکور در قالب معاهده و میثاق تدوین و تصویب گردد تا معلوم شود که صرفاً دولت ‌های اسلامی به بیان غیرالزام آور یک سری گزاره ‌ها بر اساس اندیشه اسلامی بسنده نکرده بلکه واقعاً تلاش دارند تا خود را نسبت به رعایت این گزاره ‌ها متعهد نمایند  و سازِکار نظارتی بر رعایت این تعهدات را نیز شکل داده و در قبال آن فعالانه عمل می ‌کنند، مراجع قانون ‌گذاری دولت ‌های اسلامی قوانین مختلفی را جهت اجرایی نمودن یکایک حق ‌های انسانی مذکور در اعلامیه اسلامی حقوق بشر تصویب کرده و اجرای آن را مورد نظارت قرار می ‌دهند، مراجع اجرایی و قضایی کشورهای اسلامی به دقت قوانین ذی ‌ربط را مبنای عمل قرار می ‌دهند و خلاصه از گذر روند شکل ‌گیری نظام حقوق بشر اسلامی جهان شاهد تحرکات همه جانبه برای رعایت حقوق انسانی در کشورهای اسلامی و تکمیل تعهدات بین ‌المللی آنها در چارچوب سازمان ملل می ‌باشد.

4- پس از گذشت 28 سال از تصویب اعلامیه اسلامی حقوق بشر، متأسفانه بسیاری از انتظارات یاد شده هنوز تحقق نیافته است و همین امر موجب شده تا برخی تحلیل ‌گران این ذهنیت را مطرح کنند که دولت ‌های اسلامی از ابتدا اراده ‌ای بر اجرای جدی حتی موازین اسلامی در زمینه رعایت حقوق انسانی و متعهد نمودن خود به پاسخ ‌گویی در این زمینه نداشته ‌اند، بلکه این اقدام صرفاً در حد تدوین یک سند در کنار سایر اسناد بین ‌المللی و بهره ‌برداری از آن در برخی مناقشات حقوقی بین ‌المللی مقابل مدافعان اعلامیه جهانی حقوق بشر و اسناد الزام ‌آور بعد از آن بوده است.

5- اینکه در سال ‌روز تصویب اعلامیه اسلامی حقوق بشر، مخاطبان چه برداشتی در مورد مفاد سند یاد شده و عملکردهای بعدی دولت ‌های اسلامی در قبال آن دارند، امری است که در اختیار داوری آزاد یکایک مسلمانان و مردم سراسر جهان است؛ اما ما به عنوان فعالان ایرانی برای ارتقاء حقوق انسانی طبیعتاً موظیم که دولت ‌های اسلامی و عموم مردم را ترغیب نماییم که ابتکار یاد شده را ارج نهاده و در همان نقطه نایستند، بلکه با گام ‌های مؤثر بعدی مفاد آن را تکمیل کنند و انتظارات منطقی ذی ‌ربط را از حیث نظری و عملی پاسخ دهند تا همگان تأیید کنند که نظام حقوق بشر مبتنی بر اندیشه اسلامی، جهان ‌شمولی و جاودانگی نیازهای اساسی بشر در سراسر جهان را مدّنظر قرار می ‌دهد و صرفاً یک رویکرد اختصاصی برای مسلمانان یا حتی دین ‌داران نیست، بلکه حقوق و تکالیف و رستگاری نوع بشر را مدّنظر دارد و گزاره ‌های مشخصی را در این زمینه اعلام می ‌دارد که همه باید نسبت به رعایت آن اهتمام لازم را معمول دارند. طبیعتاً جمهوری اسلامی به عنوان کشوری که نقش مؤثری در تهیه و تصویب اعلامیه اسلامی حقوق بشر و فرآیندهای بعدی داشته است وظیفه سنگین ‌تری در این زمینه دارد و باید در سطح داخلی خود نمایه آبرومندی از رعایت حقوق انسانی را نشان دهد. تدوین منشور حقوق شهروندی و تلاش برای اجرای آن در سراسر کشور یکی از گام ‌های قابل توجهی است که طی سال ‌های اخیر در ایران انجام شده و هماهنگی لازم را با اندیشه اسلامی دارد؛ لذا اگر روند رعایت این گونه اسناد و نهادینه ‌سازی پاسخ ‌گویی مراجع مختلف به درجه قابل قبولی برسد، آنگاه می ‌توان اذعان کرد که ایران فقط به همراهی در تصویب یک اعلامیه بی ‌اثر در سازمان همکاری اسلامی بسنده نکرده است، بلکه سعی دارد تا تمامی ظرفیت ‌های اندیشه اسلامی  وهم ‌چنین قانون اساسی خود و تعهدات بین ‌المللی ذی ‌ربط را مدّنظر قرار دهد و بر اساس این چارچوب ‌های غنی و گسترده نمونه کارآمدی از رعایت حقوق انسانی را ارائه کند.

6- صادقانه باید بپذیریم که هنوز تا نقطه مطلوب فاصله بسیار است و جامعه ایرانی بعد از یکصد و اندی سال از انقلاب مشروطه و چهار دهه بعد از انقلاب اسلامی و تثبیت آرمان ‌های آزادی ‌خواهانه آن، هنوز برخی مطالبات دیرپا را تکرار می ‌کند و از چالش ‌های متعدد رنج می ‌برد. حاکمیت قانون، مبارزه با انواع مفاسد، شفافیت امور حکمرانی، رعایت حقوق انسان در ابعاد مختلف سیاسی، مدنی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، وجود دستگاه قضایی کارآمد، بی ‌طرف و مستقل و مدافع حقوق انسان، وجود جامعه مدنی توانمند و اثرگذار بر نحوه اداره کشور، وجود رسانه ‌های مستقل و قانون ‌مند و مدافع حقوق مردم، پاسخ ‌گویی و نقدپذیری همه صاحبان قدرت در هر رده و جایگاه، بخشی از مطالباتی است که دهه ‌هاست از سوی جامعه ایران مطرح شده و می ‌شود.

7- در سال ‌روز صدور فرمان مشروطه و روز حقوق بشر اسلامی وکرامت انسانی جا دارد به روان یکایک انسان ‌های بزرگواری که در مسیر دفاع  و حمایت از حقوق انسان ‌ها جان و هستی خود را فدا کردند، درود و سلام بفرستیم و ضمن احترام به یکایک تلاش ‌گران ارتقاء حقوق انسانی، بار دیگر از همه دولت ‌ها و جوامع مدنی اسلامی بخواهیم که تحرک جدی ‌تری برای ارتقاء وضعیت حقوق انسانی و شهروندی در سراسر جهان اسلام از خود نشان دهند؛ چرا که صیانت از کرامت ذاتی نوع بشر و مبارزه با انواع مظالم و مفاسد، «دستوری قرآنی» است که نمی توان ادعای مسلمانی کرد و آنها را رعایت ننمود.

به امید آینده بهتر در پرتو تلاش و همت همه مسلمانان در سراسر جهان.

 

روابط عمومی کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران

 

انتهای متن/ کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران

نظرات کاربران

نظردهی

نام*
ایمیل
نظر شما*
نظر شما پس از تایید اپراتور نمایش داده خواهد شد

اطلاعیه نشست علمی ویژه روز زن

دوشنبه ۱۴ اسفند ۱۳۹۶